Maart - Geld en zo...

We leren over budgetteren, het belang van sparen voor de toekomst, en zelfs hoe je kunt investeren in je dromen. Van 24 t/m 28 maart is het ook nog eens ‘de week van het geld’ waarbij er landelijk aandacht aan dit onderwerp wordt besteed en de kans dat je hier op school wat over tegen gaat komen is groot. Alle info en tips hierover kan je gratis meepakken. Hoe meer je weet, hoe slimmer je keuzes worden. Jij bent de baas over je geld. Niet andersom.

Wat is geld eigenlijk?
Geld is meer dan papier of een getalletje op je bankrekening. Met geld kun je keuzes maken. Maar zonder plan vliegt het net zo snel weer weg als het binnenkomt. Voor jongeren is geld vaak:

• Vrijheid – zelf bepalen wat je koopt
• Stijl – nieuwe sneakers, vette kleding, jezelf laten zien
• Social life – bios, snacks, uitgaan met vrienden
• Toekomst – sparen voor rijbewijs, studie, eigen plek
• Stress – als je blut bent of schulden hebt

Hoe kunnen jongeren geld verdienen?
Jongeren en geld verdienen – dat is een top onderwerp, want er zijn tegenwoordig zóveel manieren om te cashen, ook zonder fulltime job. Geld verdien je meestal door te werken, zoals een bijbaantje in de supermarkt of online opdrachten. Soms krijg je geld van je ouders (zakgeld) of via studiefinanciering als je studeert. Hier komt een lijst met toffe, haalbare en creatieve manieren waarop jongeren geld kunnen verdienen:

• Bijbaantje; denk aan supermarkt, horeca, bezorgen, kassa, afwassen of vakkenvullen.
  Vast rooster, vast inkomen.
• Oppassen
  Lief zijn voor kinderen = geld verdienen terwijl je Netflix kijkt (oké, soms dan)
• Krantenwijk/ folders
  Lekker in beweging, en je kunt het vaak ’s ochtends of na school doen.
• Klussen voor buren/familie
  Boodschappen doen, grasmaaien, auto wassen, hond uitlaten – easy cash dichtbij huis.
• Spullen verkopen op Vinted, Marktplaats of via Insta.
  Kleding, oude games, sneakers – wat jij niet meer draagt is voor een ander welkom
• Freelance dingen doen; kan je goed tekenen, foto's maken, video's editen, websites bouwen of muziek produceren? Begin klein en bied je skills aan via mensen in je buurt.
• Digitale klusjes; denk aan: enquêtes invullen, testen van apps, betaalde reviews schrijven (Let op: kies betrouwbare sites)
• Creatief met talent; make-up/ haarstyling doen voor anderen, zeker rondom feestjes, schoolgala's of events.
• Eigen producten maken & verkopen; denk aan armbandjes, art, koekjes bakken, stickers maken of T-shirts bedrukken.

Maar vergeet niet, doe wat bij je past, begin klein, groei langzaam en hou overzicht over je inkomsten & uitgaven!

Hoe besteed en spaar je geld op een slimme manier?
Geld is chill. Maar écht slim omgaan met geld? Dat is pas next level.
Of je nou spaart voor sneakers, een scooter of gewoon niet blut wil zijn voor het weekend:
met een beetje planning kom je superver. Geld slim gebruiken, dat is waar je écht de baas wordt over je eigen leven. Hier zijn 5 slimme tips om je geld onder controle te houden én iets op te bouwen:

Tip 1: Ken je geld (wat komt erin, wat gaat eruit?), check je inkomsten (bijbaan, zakgeld, toeslagen) en uitgaven (eten, kleding, abonnementen). Weet waar je geld blijft. Dan kun je betere keuzes maken. Gebruik een app zoals Grip, Buddy of je notitieboekje.

Tip 2: Maak een budgetplan, verdelen = beheersen. Een simpele verdeling die werkt:
50% = dingen die je nodig hebt (telefoon, vervoer, schoolspullen)
30% = dingen die je leuk vindt (uitgaan, snacks, kleding)
20% = sparen (doel of noodgevallen)
Zet dit elke maand klaar zodra je geld binnenkrijgt!

Tip 3: Sparen = jezelf betalen, denk niet: “Wat ik overhoud, spaar ik wel.” Denk: “Ik spaar eerst, daarna geef ik uit.” Start met een klein vast bedrag per week of maand. Zet het apart op een spaarrekening of in een aparte pot.

Tip 4: Wacht 24 uur voor je iets koopt Twijfel je? Wacht even. Veel impulsaankopen verdwijnen vanzelf als je er een dagje over nadenkt. Zo bespaar je geld op dingen die je eigenlijk niet echt nodig hebt.

Tip 5: Zet doelen – en maak het leuk, sparen voor "gewoon omdat het moet" is saai.
Sparen voor een doel is motiverend! Bedenk iets waar je echt blij van wordt: een festival, scooter, vakantie, laptop… Reken uit wat het kost en maak een plan. Zet je voortgang in een spaardoel-app.

Wees niet bang om te leren! Vraag tips aan anderen. Of check video's, podcasts of socials over geld. Hoe meer je weet, hoe slimmer je keuzes worden.

Waarom is geld zo verleidelijk?
Geld en verleiding gaan vaak hand in hand, vooral voor jongeren. In een wereld vol reclame, sociale druk, en makkelijke betaalmogelijkheden, is het soms lastig om nee te zeggen tegen dingen die je misschien niet echt nodig hebt. Hier zijn wat inzichten over geld en verleiding, plus tips om de verleiding te weerstaan en slim met je geld om te gaan!

• Reclame & Social Media; in de wereld van sociale media zien we constant beelden van luxe, nieuwe gadgets, kleding, en ervaringen die we “moeten” hebben om erbij te horen.

Influencers en advertenties spelen hier slim op in. Ze laten je denken dat je iets nodig hebt om gelukkig te zijn of erbij te horen.

• Makkelijke betaalmethodes; betalen is tegenwoordig zo makkelijk! Apps zoals Tikkie, Klarna, en zelfs Betalen achteraf zorgen ervoor dat we sneller kopen dan ooit tevoren.

Het voelt minder als “echte” uitgaven als je pas later betaalt?

• Druk van vrienden; vooral jongeren voelen vaak druk om mee te doen met vrienden. Of dat nu gaat om de nieuwste sneakers, uitgaan, of vakanties: het lijkt alsof je het moet kopen om erbij te horen.
• FOMO (Fear Of Missing Out); de angst om iets te missen is een grote motivator. Iedereen gaat naar dat concert, en jij hebt geen tickets. Het gevoel dat je iets moet kopen om niet buitengesloten te worden, is sterk.

 De gevaren van geld, verleiding en schulden

• Impulsaankopen: Het kopen van dingen waar je later spijt van hebt.
• Schulden: Wanneer je uitgaven groter zijn dan je inkomsten, vooral als je meer leent dan je kunt terugbetalen.
• Geen spaargeld: Als je al je geld uitgeeft aan dingen die je niet echt nodig hebt, blijft er niks over om te sparen voor de toekomst.
• Onzekerheid: Het niet goed om kunnen gaan met geld kan je stress en onzekerheid geven over je financiën.

Schulden & stress – Wat als je in de problemen komt en hoe voorkom je dat?

• Pas op met abonnementen; streamingdiensten, sportscholen, telefoonabonnementen… het lijkt per maand weinig, maar al die kleine bedragen stapelen zich op. Check regelmatig of je ergens op kunt besparen.
• Geld lenen lijkt makkelijk, maar je moet het altijd terugbetalen, vaak met rente (en dus extra kosten).
• Creditcards en uitgestelde betalingen kunnen verleidelijk zijn, maar als je niet oppast, bouw je snel schulden op.
• Koop niet op afbetaling als het niet nodig is (zoals "nu kopen, later betalen"-opties).
• Oplichters en scams; krijg je een vreemd bericht over "je bankrekening die geblokkeerd is" of "een gewonnen prijs"? Grote kans dat het nep is. Klik nooit zomaar op links in rare e-mails of apps. Als iets te mooi klinkt om waar te zijn, is dat het meestal ook.
• Niet meer uitgeven dan je hebt; Maak een overzicht van wat je binnenkrijgt en wat je uitgeeft. Zo weet je altijd waar je aan toe bent en kom je niet voor verrassingen te staan.

Criminaliteit en geldezel
Een geldezel is iemand die (vaak zonder het te weten) zijn of haar bankrekening laat gebruiken door criminelen om geld wit te wassen. Dit is supergevaarlijk, want het is illegaal en je kunt er zelf enorme problemen door krijgen. Criminelen proberen mensen over te halen om hun bankrekening te gebruiken om geld door te sluizen. Dit gebeurt vaak op de volgende manieren:

• Lokkertjes op social media – Bijvoorbeeld berichten als "Wil jij snel en makkelijk geld verdienen? Stuur een DM!"
• Vrienden of kennissen – Iemand vraagt of ze even jouw rekening mogen gebruiken om geld te ontvangen en door te sturen.
• Nepvacatures – Bijvoorbeeld voor ‘thuiswerk’ waarbij je geld ontvangt en moet doorsturen.

 Waarom moet je dit NOOIT doen?

• Het is strafbaar – Je helpt criminelen met witwassen en kunt een strafblad krijgen.
• Je kunt financieel kapotgaan – Je bankrekening kan worden geblokkeerd, waardoor je geen betalingen meer kunt doen of zelfs geen nieuwe rekening kunt openen.
• Je wordt opgelicht – Vaak beloven criminelen dat je een deel van het geld mag houden, maar uiteindelijk pakken ze alles en laten ze jou met de problemen zitten.

 Hoe herken je een poging om je een geldezel te maken?

• Krijg je een aanbieding om makkelijk geld te verdienen zonder echt werk te doen? Dat is verdacht!
• Moet je geld ontvangen en doorsturen? Dit is witwassen!
• Wordt er gevraagd naar je bankgegevens of inlogcodes? Deel die nooit!

 Wat moet je doen als je denkt dat iemand je probeert te gebruiken?

• Niet reageren op verdachte berichten.
• Meld het bij je bank of de politie als je al geld hebt ontvangen.
• Vertel het aan iemand die je vertrouwt als je twijfelt.
• Wees slim met je geld en laat je niet misleiden door snelle geldbeloftes. Wil je hier meer over weten?

Als je een schuld hebt, los die zo snel mogelijk af om te voorkomen dat het groter wordt. Blijf je toch schulden houden? Praat erover en zoek een oplossing, hoe sneller je erbij bent, hoe beter!

Studiefinanciering (of lening)
Als je 18 jaar of ouder bent en een opleiding volgt, krijg je studiefinanciering. Deze kun je in de vorm van een lening krijgen, en afhankelijk van je situatie kan een deel van die lening omgezet worden in een gift.

• Basisbeurs; deze is voor MBO, HBO en WO studenten. De basisbeurs is tegenwoordig alleen nog beschikbaar voor bepaalde opleidingen en afhankelijk van je ouders' inkomen.
• Lening; als je kiest voor lenen, krijg je elke maand een bedrag, maar je moet het later weer terugbetalen. Je kunt zelf kiezen hoeveel je wilt lenen.
• Reiskostenvergoeding (OV-studentenkaart); als je naar school reist en recht hebt op studiefinanciering, kun je een OV-studentenkaart krijgen: gratis reizen met het openbaar vervoer (als je recht hebt op volledige studiefinanciering). Of, als je minder reistijd hebt, krijg je korting op je OV-kosten.
• Collegegeldkrediet; als je niet genoeg studiefinanciering krijgt om je collegegeld te betalen, kun je het collegegeldkrediet aanvragen. Dit is een lening die speciaal bedoeld is voor het betalen van je collegegeld.
• Verhuisvergoeding (bij uitwonende studenten; als je uit huis woont om te studeren, kan DUO je helpen met het betalen van een verhuisvergoeding. Dit kan een extra steun zijn als je extra kosten hebt voor een kamer of andere woonlasten.

Wat moet je weten over DUO?
DUO is belangrijk voor jongeren die studeren. DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) is de instantie die alles regelt rondom studiefinanciering, leningen en beurzen in Nederland. DUO is jouw steun tijdens je studie! Je krijgt geld voor je studie, kunt gratis reizen, en DUO biedt hulp bij het regelen van studiekosten. Het belangrijkste is dat je altijd goed bijhoudt hoeveel je leent, wat je moet terugbetalen en dat je niet te veel leent als je het niet nodig hebt.

Hier is een kort overzicht van wat je moet weten over DUO en hoe het werkt.

• Aanvragen: Je moet je aanmelden bij DUO via hun website met je DigiD. Je kunt het hele proces online regelen.
• Rente en terugbetalen: Als je leent, moet je dat later terugbetalen. De rente is laag, maar het is goed om te weten dat je na je studie moet beginnen met terugbetalen (je hebt daar 35 jaar de tijd voor). Tip: Begin zo vroeg mogelijk met afbetalen om te voorkomen dat de rente zich opstapelt.
• Beheer je lening slim: Je kunt een beetje leendeel later omzetten in een gift als je je studie op tijd afmaakt. Houd goed bij hoeveel je hebt geleend en wat je moet terugbetalen.

Wat DUO je nog meer kan bieden:

• Informatie over studeren en lenen: DUO heeft allerlei informatie over wat je kunt verwachten qua financiering en hoe je het kunt aanvragen.
• Duidelijke communicatie: Als er iets verandert, krijg je altijd meldingen van DUO. Zo weet je wanneer je moet beginnen met aflossen of wanneer je recht hebt op iets nieuws.

Belastingteruggave:
Veel jongeren weten niet dat ze belasting terug kunnen krijgen. Zonde, want het kan je zomaar tientallen of zelfs honderden euro’s opleveren! Als jij werkt (bijvoorbeeld een bijbaantje in de supermarkt, horeca of vakantiejob), wordt er vaak automatisch belasting ingehouden op je loon. Dat is loonbelasting, en dat gaat dus van je brutoloon af voordat je het op je rekening krijgt. Maar let op: je verdient vaak zoveel nog niet, dat je eigenlijk helemaal geen belasting zou hoeven te betalen. Goed nieuws: je kunt dat geld terugvragen bij de Belastingdienst!

Wanneer heb je recht op belastingteruggave?
Je kunt belasting terugvragen als je:

• In loondienst hebt gewerkt (en loonbelasting hebt betaald).
• Nog geen of weinig belasting hoeft te betalen omdat je weinig hebt verdiend (in 2024: minder dan ongeveer € 23.000 per jaar).
• Je vaak een bijbaan of vakantiebaan hebt gehad.

Let op: Je krijgt alleen geld terug als er ook belasting is ingehouden. Kijk op je loonstrook of er “loonheffing” staat.

Wat heb je nodig om het terug te vragen?

• DigiD; daarmee log je in bij de belastingdienst. Heb je nog geen DigiD? Vraag ‘m aan via digid.nl
• Jouw jaaropgave(n); die krijg je van je werkgever (of werkgevers) na afloop van het jaar. Staat op hoeveel je hebt verdiend én hoeveel belasting is ingehouden.
• Toegang tot Mijn Belastingdienst; daar doe je de aangifte inkomstenbelasting.

Wanneer moet je aangifte doen?

• De Belastingdienst opent elk jaar op 1 maart de mogelijkheid om aangifte te doen over het vorige jaar.
• Je kunt aangifte doen tot 1 mei. Maar: hoe eerder je het doet, hoe eerder je geld terugkrijgt! Soms al binnen 8 weken!

Voorbeeldje:
Stel je voor: je hebt in de zomervakantie 6 weken in een strandtent gewerkt en in totaal € 2.000 verdiend. Je ziet op je loonstrook dat er € 300 loonbelasting is ingehouden. Je hebt te weinig verdiend om belasting te moeten betalen → die € 300 kun je dus helemaal terugkrijgen!

Tip: gebruik de Aangifte-app van de Belastingdienst!
Voor jongeren met een eenvoudige aangifte is de belastingaangifte-app een supermakkelijke manier om geld terug te vragen. Alles staat vaak al ingevuld, jij hoeft alleen te checken en op “verzenden” te klikken.

Week van het Geld
24 t/m 28 maart staat in het teken van financiële bewustwording met het thema "Hoe ben jij je geld de baas?". Hoe maak jij je gelddromen waar? - Week van het geld

Jongeren kunnen ook terecht met vragen over geldbeheer bij de jongerenwerker via Instagram of een berichtje via whatsapp.